Nos tempos afastados da Alta Idade Media, cando a escrita era privilexio de poucos e o latín daba forma á autoridade, aparece a primeira mención coñecida de Torán. Corría o ano 1145 cando o rei Afonso VII, acompañado da súa esposa Berenguela, deixou constancia nun solemne privilexio das doazóns feitas ao mosteiro de Celanova. Entre aquelas terras figuraba “Toeram”, un nome antigo que agochaba xa a semente da historia de Torán. Moito tempo despois, en 1899, Arturo Vázquez Núñez rescataría este testemuño do pasado e faríao público nas páxinas do Boletín da Comisión Provincial de Monumentos de Ourense, devolvéndolle voz a un documento esquecido.  A partir dese primeiro fío, a historia de Torán vai reaparecendo, fragmentada pero persistente, nos arquivos de Simancas e da Real Chancillería de Valladolid. Alí consérvanse documentos que falan de homes e mulleres vencellados á torre e ao couto, de conflitos, dereitos e posesións que marcaron o devir do lugar. A súa lectura, mesmo superfici...